على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1425

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اصفهان . و نام شهرى . خوزب ( xuzab ) ا . ع . آماس پستان ماده شتر . خوزدوك ( xavazduk ) ا . پ . جانورى سياه شبيه بجعل و خنفساء و خبزدوك . خوزده ( xuzdeh ) ا . پ . زنبور سياه . و جعل . خوزر ( xuzar ) ا . پ . يك نوع درختى . خوزرى ( xvzar ) ا . ع . نوعى از رفتار كه در آن تفكك اعضا باشد . خوزستان ( xuzest n ) ا . پ . مملكت هوزمشير كه عربستان هم مىگفتند و اين مملكت را كه در كنار كلده و در ما بين فارس و بابل واقع شده بود در قديم سوزيانا و الام نيز مىگفتند و پايتخت آن شهر سوز بوده است كه اكنون معروف بشوش است و پادشاهان آن بر كلده غالب شده و آن را جزء مملكت خود نمودند و در عهد دارا يكى از ايالتهاى ايران محسوب مىشده . و نيز خوزستان محل زراعت نى شكر و مملكت شكرخيز و كارخانهء شكرسازى را گويند . خوزع ( xavza ' ) ا . ع . پيزه زال . خوزقة ( xavzaqat ) ا . ع . چوب در كون كسى كردن و اين عمل نوعى از كشتن بوده كه در قديم معمول مىداشتند . خوزلى ( xavzal ) ا . ع . نوعى از رفتار با تبختر . خوزم ( xozam ) ا . پ . بخار و نژم و ضباب . خوزم ( xavzam ) ا . پ . درودگر و نجار . خوزمة ( xavzamat ) ا . ع . به زبان اعراب خزاعه گاو ماده . خوزه ( xoze ) ص . ع . پايمال شده و ويران و خراب شده . خوزه ( xuze ) و خووزه ( xovuze ) ا . پ . طاق نصرت . و اطاقى كه عروس در آنجا منتظر ورود داماد مىباشد . خوزهرج ( xavzahraj ) ا . ع . معرب خرزهره و بمعنى آن . خوزى ( xuzi ) ص . پ . كوفته شدهء مانند گوشت . و منسوب بخوزستان . خوزى ( xuziyy ) ا . ع . الخوزى منسوب بسكة الخوز اصفهان يا شعب الخوز مكه . خوزى خوار ( xuzi - x r ) ا و ص . پ . خورندهء گوشت كوفته شده . و ديوث و كسى كه معاش وى از اعمال ناشايستهء زنش بگذرد . خوزيدن ( xuzidan ) ف م . پ . طلبيدن و خواندن و بمهمانى عروسى طلبيدن و دعوت كردن . خوژه ( xuje ) ا . پ . تاج خروس . و رودهء آگندهء از قيمه . خوس ( xavs ) م . ع . خاس به خوسا ( از باب نصر ) : غدر كرد بوى و خيانت نمود . و خاست الجيفة : بوى گرفت مردار . و خاس الشيى : كاسد شد و بىروح گرديد آن چيز . و خاس بالعهد : شكست پيمان را و خلاف كرد . خوس ( xus ) ا . ع . غدر و خيانت . خوس ( xos ) ا . پ . برادر اندر و برادر نسبتى . خوسانيدن ( xus nidan ) ف ل و م . پ . خواستن و آرزو داشتن و مايل و راغب شدن . و خواستن كنانيدن . و آرزو كردن . خوسانيدن ( xus nidan ) ف م . پ . خيسانيدن . خوست ( xost ) ص . پ . مانده و خسته و آزرده و ماليده و فرسوده شده و سوده شده . خوست ( xust ) و ( xost ) ا . پ . جزيره و خشكى ميان دريا . و راه كوفته شده . خوستار ( xost r ) ا . پ . خواستار و خواستگار و خواهنده و طلب كننده . خوستن ( xostan ) و ( xust n ) ف م . پ . پرسيدن و سؤال كردن و پرسش كردن و استفسار نمودن . خوسته ( xoste ) ص . پ . كنده و بركنده . و گنديده و بدبو . خوسره ( xusre ) ا . پ . برادر زن و يا برادر شوهر . خوسه ( xuse ) ا . پ . علامت و صورتى كه در فاليزو كشتزار نصب كنند تا جانوران از ديدن وى گريزند . و خوسه شدن : گشن شدن سگ ماده . خوسيدن ( xusidan ) ف ل و م . پ . خشكيدن . و درهم كشيدن . و پرچين كرده شدن . و تر كرده شدن . و جارى شدن رطوبت از چشم . و جمع كردن و گرد كردن و فراهم آوردن . خوش ( xavc ) ا . ع . تهيگاه و خاصره خواه از انسان باشد و يا غير آن . خوش ( xavc ) م . ع . خاشه بالرمح خوشا ( از باب نصر ) : نيزه زد آن را . و خاش جاريته : گائيد كنيزك خود را . و خاش الشيئ : گرفت آن چيز را . و خاش التراب و غيره فى الوعاء : پاشيد خاك و جز آن را در آوند . خوش ( xoc ) ص . پ . خوب و نيك و خير و شيرين و به و نيكو و نغز و طرب‌انگيز و لذيذ و نوشين و ملايم و شريف و نجيب و جميل و رعنا و خوب صورت و لطيف و مفرح . و دلپسند و شايسته و مطبوع و پسنديده و محبوب